De goedkeuring van de Urgentieverordening nr. 41/2025 heeft een golf van onzekerheid veroorzaakt bij de lokale overheden, vooral wat betreft de projecten die gefinancierd worden via het PNRR. De belangrijkste zorgen hebben betrekking op de mogelijkheid van opschorting of zelfs de intrekking van lopende contracten, maatregelen die niet alleen het tempo van de uitvoering van de investeringen kunnen beïnvloeden, maar ook de rechtszekerheid tussen de contracterende autoriteiten en de private partners kunnen aantasten.
Juridisch gezien is de opschorting van contracten een tijdelijke maatregel die bedoeld is om de uitvoering van de verplichtingen tot stilstand te brengen totdat de financiële of administratieve situatie is verholpen. Het maakt de rechten en verplichtingen van de partijen niet ongeldig, maar het heeft onmiddellijke effecten: het blokkeert betalingen, vertraagt de uitvoering van de werken en met zich meebrengt impliciet het risico dat de vastgestelde termijnen niet worden nagekomen. Een unilateraal opgelegde opschorting moet duidelijk worden toegelicht, proportioneel zijn en een duidelijke wettelijke bepaling bevatten, anders kan het leiden tot geschillen over de schadevergoeding van degenen die de dienst verlenen.
Een unilaterale ontbinding heeft echter een definitieve aard. De unilaterale beëindiging van het contract door de financierende autoriteit, zonder contractuele grondslag of een solide rechtvaardiging voor het algemeen belang, is in strijd met het beginsel van de bindende kracht van het contract. Een dergelijke maatregel zou als misbruik kunnen worden beschouwd en zou de staat blootstellen aan rechtszaken voor schadevergoeding, ook internationaal. Bovendien vereist het beginsel van de niet-retroactieve werking van het burgerlijk recht dat de beschikking niet op willekeurige wijze de reeds gesloten contracten kan aantasten, maar alleen regels voor de toekomst moet vaststellen.
De budgettaire impact van deze maatregelen kan niet worden genegeerd. De algemene opschorting of de beëindiging van lopende contracten kan leiden tot het verlies van Europese fondsen, de verplichte terugbetaling van reeds ontvangen bedragen of de blokkering van lokale cofinancieringen. Bovendien kunnen de lokale autoriteiten met nog niet afgesloten investeringen blijven zitten, wat niet alleen extra kosten met zich meebrengt, maar ook een directe verantwoordelijkheid met zich meebrengt voor de gemeenschappen die zij beheren.
Net zo belangrijk is het juridische verantwoordingskader van de contracterende autoriteiten. Gemeenten en UAT’s mogen de bepalingen van de beschikking niet mechanisch toepassen, maar moeten elk geval in detail analyseren en de genomen besluiten documenteren. Elke opschorting of beëindiging zonder passende onderbouwing kan de civiele en zelfs de persoonlijke aansprakelijkheid van de instelling en de ondertekenaars in hun geheel inhouden, indien blijkt dat een schade is veroorzaakt door nalatigheid of machtsmisbruik.
In deze omstandigheden moeten de lokale overheden voorzichtigheid tonen en een individuele analyse uitvoeren voor elk project op zich. Het is essentieel om de voortgang van de uitvoering, de reeds aangegane financiële verplichtingen en de impact van een eventuele opschorting of beëindiging te evalueren. Tegelijkertijd moeten contractuele clausules worden geïdentificeerd die het mogelijk maken om de verplichtingen aan te passen of te heronderhandelen, zodat een definitieve onderbreking van de projecten wordt voorkomen.
Conclusie: PB nr. 41/2025 kan een instrument zijn voor fiscale disciplinering, maar zijn toepassing moet zorgvuldig worden afgestemd opdat deze de fundamentele beginselen van het burgerlijk recht niet aantast en de essentiële investeringen voor gemeenschappen niet blokkeert. Juridisch gezien is de op transparante wijze toegepaste opschorting minder risicovol dan het intrekken van het contract, maar zelfs dit moet worden vergezeld van minimale garanties om de begunstigden te beschermen en het rechtmatige vertrouwen in contractuele relaties te handhaven.
Voor een juiste beoordeling van de implicaties van OUG nr. 41/2025 voor lopende contracten, hebben elke overheidsinstantie of begunstigde de mogelijkheid om een gedetailleerde juridische analyse aan te vragen, afgestemd op de concrete situatie. Ons team kan ondersteuning bieden bij het identificeren van risico's en toepasselijke juridische oplossingen. Als u een aanvraag wilt indienen, kunt u gebruikmaken van Het contactformulier is hier beschikbaar.
